Thoát vị đĩa đệm cột sống

 

Thoát vị đĩa đệm là gì?

Cột sống có 23 đĩa đệm (5 cổ, 11 lưng , 4 thắt lưng và 3 chuyển đoạn). Các đĩa đệm ở giữa các đốt sống với hình thấu kính lồi hai mặt. Một “tấm đệm” nằm giữa hai đốt sống, như “lò xo giảm chấn” hấp thụ lực tác động lên cột sống, được cấu tạo ngoài là vòng xơ và bên trong là nhân nhầy, vòng sợi và mâm sụn. Nhờ có khả năng chun giãn của vòng sợi và dịch chuyển sinh lý của nhân nhầy mà đĩa đệm có tính thích ứng, đàn hồi cao, giúp cột sống tránh được những chấn động mạnh. Vậy căn bệnh trên có nguy hiểm không?

Nguyên nhân

Theo cuốn “Đau lưng & thoát vị đĩa đệm” của GS.TS Hồ Hữu Lương giới thiệu đến (Nhà xuất bản Y học) thì tình trạng của người đang mắc bệnh đĩa đệm thoát vị có thể xuất phát từ một hoặc nhiều nguyên nhân phổ biến chỉ ra dưới đây:

• Nguyên nhân mắc bệnh thoát vị đĩa đệm do chấn thương: Khi có một ngoại lực tác động mạnh lên cột sống hoặc các trường hợp khác cũng có thể chấn thương như: thay đổi tư thế đột ngột, ngã, tai nạn… cùng những yếu tố vi chấn thương (sang chấn không đủ mạnh nhưng lặp đi lặp lại nhiều lần) có thể là nguyên nhân khởi phát ban đầu. Cũng có thể gây vẹo cột sống. Từ điểm yếu vòng xơ, nhân đệm chui qua khe vòng xơ, thường là một bên, hoặc đôi khi lồi vào trung tâm, ở đây nhân đệm tiếp cận với một rễ hoặc nhiều rễ.
• Bị thoát vị đĩa đệm do tuổi cao: Tuổi càng cao thì sức đề kháng của vòng sợi càng kém, mucopolysaccharide và collagen của đĩa đệm càng giảm, tế bào mâm sụn cũng mất đi sự tự tái tạo. Lúc này nếu cột sống vẫn phải chịu trọng tải lớn cùng sự ảnh hưởng của các chấn thương và vi chấn thương.
• Đặc thù nghề nghiệp: Theo các chuyên gia, đối tượng chủ yếu có thể dẫn đến các thoát vị là những người phải làm việc, sinh hoạt trong tư thế gò bó, quá ưỡn, quá gù hoặc liên quan đến vận động quá giới hạn sinh lý của cột sống: lái xe, công nhân khuân vác, thợ may, thợ quét vôi, nha sĩ, dân văn phòng…
• Nguyên nhân gây thoát vị đĩa đệm do thói quen sinh hoạt xấu: Ngồi gập cổ, gù lưng, ngủ gối quá cao, cúi người lao động mang vác nâng vật nặng… là những thói quen xấu khiến đĩa đệm bị tổn thương.
• Một số nguyên nhân khác: Ngoài ra, di truyền, chế độ ăn uống, mang thai, béo phì…

Dấu hiệu

Thoát vị đĩa đệm thường gặp phổ biến nhất ở vùng thắt lưng và cột sống cổ. Đối với cột sống vùng thắt lưng sẽ có những biểu hiện như:

• Những cơn đau âm ỉ lan rộng, đau thắt lưng hoặc rất dữ dội.
• Bệnh gây đau thắt lưng và đau lan xuống chân thường kèm theo những dấu hiệu đau thần kinh tọa, cơn đau thường đau lan theo hình vòng cung, lan ra phía trước ngực, dọc theo khoang liên sườn.
• Người bệnh bị yếu chi, có cảm giác tê rần, khó gấp duỗi ngón cái, thường cảm nhận rõ ở vùng mu bàn chân và ở mông.
• Cơn đau tái phát tăng dần khi ngồi, có hành động bất ngờ, ho, nằm nghiêng. Người bệnh thường phải đứng vẹo một bên, 2 bên để bớt đau. Cong vẹo cột sống.

Nhận biết dấu hiệu sớm mắc phải thoát vị đĩa đệm cột sống, đau thắt lưng, đau dây thần kinh tọa là giúp điều trị đem lại hiệu quả tích cực cao ngay từ giai đoạn đầu hạn chế biến chứng nguy hiểm, nghiêm trọng nhất là gây tàn phế suốt đời. Trả lời cho câu hỏi bệnh có nguy hiểm không.

Các biến chứng lâu dài khác của thoát vị là “mất cảm giác yên ngựa” (saddle anesthesia). Trong trường hợp trên, đĩa bị trượt sẽ chèn ép các dây thần kinh tọa và khiến bạn mất cảm giác ở đùi trong, mặt sau của chân và xung quanh trực tràng.

 

Đối với thoát vị đĩa đệm cột sống cổ, người bệnh có thể chú ý đến những biểu hiện như:

• Vùng cổ bị cứng, đau nhức lan ra vai gáy xuống đến bả vai.
• Bị tê ngón tay cái, cổ tay, lan xuống cánh tay và đôi khi bị mất cảm giác những vùng bị tê, đau.
• Hạn chế cử động cánh tay, khó khăn hoạt động sử dụng lực tay kém linh hoạt và làm việc không đúng cách, cơ bắp tay bị suy nhược, rối loạn cảm giác tứ chi, mất thăng bằng khi đi lại, tiểu tiện, đại tiện không kiểm soát, thậm chí liệt hoàn toàn. Không thể sinh hoạt bình thường.
• Một số ít trường hợp ngoài cơn đau vùng cổ, người bệnh còn bị chóng mặt, đau đầu.
• Mặc dù đĩa đệm có thể bị thoát vị ở bất cứ vị trí nào trên cột sống cổ. Trên thực tiễn lâm sàng thì có những vị trí có tỷ lệ bị thoát vị cao hơn hẳn vị trí khác. Điều này là do ảnh hưởng của việc phân tán áp lực, chức năng nhiệm vụ và vai trò của bản thân đốt trên xương cột sống.