Thoát vị đĩa đệm thắt lưng là một trong số những dạng thoát vị đĩa đệm có tỉ lệ mắc cao nhất. Bệnh nhân sẽ gặp phải tình trạng này khi bao xơ bị rách, nứt, khối nhân nhầy trong đĩa đệm bị thoát ra khỏi vị trí ban đầu. Sự đè ép của khối thoát vị lên lỗ tuỷ sống và dây thần kinh sẽ gây ra cơn đau nhức cho bệnh nhân.
Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng có thể gặp ở nhiều nhóm đối tượng, đặc biệt là nhóm người người già, người thường xuyên lao động nặng nhọc. Bên cạnh đó, nhóm nhân viên văn phòng ngồi vì ngồi quá lâu một tư thế, vị trí nên cũng có khả năng cao mắc phải bệnh lý trên.
Không những gây cản trở các hoạt động, sinh hoạt hàng ngày, người bệnh thoát vị đĩa đệm còn có thể bị bại liệt nếu không được can thiệp và điều trị kịp thời.
Theo kết quả thống kê, có tới 80% trường hợp thoát vị đĩa đệm thắt lưng rơi vào vị trí đốt sống L4, L5. Tình trạng này có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân, phổ biến nhất là các nguyên nhân dưới đây:
- Nguyên nhân gây thoát vị đĩa đệm lưng do lão hóa: Hiện tượng lão hoá tự nhiên sẽ làm chậm hoặc ngừng quá trình tổng hợp mô sụn, xương và dịch nhầy của cơ thể. Do đó, tuổi càng lớn thì nguy cơ giòn xương, loãng xương càng cao và khả năng hồi phục thương tổn cũng kém. Nguy cơ đĩa đệm gặp tình trạng bào mòn, mất nước,… cũng sẽ tăng lên theo độ tuổi.
- Thoái hoá bệnh lý: Đây là một trong các nguyên nhân hàng đầu dẫn đến thoát vị đĩa đệm thắt lưng rất khó kiểm soát, bao gồm các yếu tố như miễn dịch, di truyền, quá trình chuyển hoá của cơ thể.
- Chấn thương: Các chấn thương gặp phải khi vận động, lao động,… sẽ làm cột sống bị tổn thương, rách bao xơ của đĩa đệm, từ đó gây nên thoát vị đĩa đệm thắt lưng.
- Béo phì: Áp lực lớn do trọng lượng cơ thể tác động lâu dài cũng khiến cho nhân nhầy đĩa đệm thoát ra ngoài gây nên hiện tượng thoát vị đĩa đệm thắt lưng.
Ngoài ra, thói quen sinh hoạt, ăn uống không lành mạnh, thường xuyên lao động nặng cũng là một trong những yếu tố chính gây nên thoát vị đĩa đệm thắt lưng.
Triệu chứng thoát vị đĩa đệm thắt lưng
Một số dấu hiệu điển hình của bệnh thoát vị đĩa đệm thắt lưng bao gồm:
- Đau nhức vùng cột sống thắt lưng: Cơn đau bắt đầu ở vị trí thoát vị sau đó sẽ lan ra các khu vực khác gồm mông, hông. Cơn đau có thể xảy ra đột ngột, dữ dội hoặc âm ỉ, kéo dài. Đối với trường hợp bệnh gây ảnh hưởng tới dây thần kinh tọa, bệnh nhân có thể đau lan xuống khắp vùng đùi, mông và bàn chân, bắp chân.
- Co cứng thắt lưng: Triệu chứng bệnh thoát vị đĩa đệm này thường gặp khi khối thoát vị đè lên dây thần kinh. Bệnh nhân thường không thể di chuyển hoặc ngồi bình thường vì các khớp vùng lưng đang gặp thương tổn. Ngón chân và bàn chân cũng sẽ bị ảnh hưởng bởi hiện tượng co cứng.
- Yếu cơ: Những cơ mà dây thần kinh bị đè ép có thể sẽ suy yếu, làm vận động của bệnh nhân bị hạn chế.
- Tê bì: Bệnh nhân thoát vị đĩa đệm thắt lưng còn cảm thấy tê ngứa như có kiến bò. Hiện tượng này xảy ra thường xuyên nhất là sau khi bệnh nhân thức giấc vào buổi sáng.
- Sưng tấy: Vị trí thoát vị đĩa đệm sẽ có dấu hiệu sưng tấy, ửng đỏ. Mức độ tấy, sưng sẽ khác nhau tùy theo tình trạng bệnh lý. Ngoài ra, bệnh nhân còn cảm thấy nóng ran và đau nhức tại vùng thắt lưng. Cảm giác khó chịu, đau nhức rất rõ rệt khi chạm vào vị trí lưng bị tổn thương.
- Dấu hiệu thoát vị đĩa đệm gây mất cảm giác: Vì hiện tượng chèn ép dây thần kinh nên bệnh nhân có thể gặp tình trạng mất cảm giác nếu bệnh tiến triển nặng. Người bệnh sẽ rất khó khăn trong việc cử động lưng. Tình trạng mất cảm giác còn có thể xảy ra ở chân và tay người bệnh. Nếu không được can thiệp kịp thời có thể dẫn đến teo cơ, thậm chí bại liệt.
Ngoài các triệu chứng của bệnh thoát vị đĩa đệm thắt lưng nêu trên, bệnh nhân còn có cảm giác mệt mỏi, mất ngủ, chán ăn, kèm theo căng cơ, sốt, chuột rút, sụt cân... Khi nhận thấy bản thân có những biểu hiện của thoát vị đĩa đệm thắt lưng, bạn nên đến ngay cơ sở y tế, bệnh viện để được tư vấn, thăm khám và can thiệp nếu cần.
Chẩn đoán thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng
- Chẩn đoán lâm sàng
Ở giai đoạn cấp, hiện tượng đau lưng do thoát vị đĩa đệm lưng khởi phát sau khi gắng sức hoặc chấn thương. Những lần gắng sức tiếp theo, hiện tượng đau sẽ tái phát lại. Đĩa đệm hoặc vòng sợi lồi ra sau nhưng không có tổn thương tại vòng sợi.
Đến giai đoạn rễ thần kinh bị chèn ép, các dấu hiệu thoát vị đĩa đệm của hội chứng rễ sẽ xuất hiện bao gồm: Đau chạy dọc xuống chân, cảm giác đau khi đứng, đi lại, rặn, hắt hơi.
Ở giai đoạn này, vòng sợi đã đứt, toàn bộ hoặc một phần nhân nhầy thoát ra phía đằng sau, dẫn đến hiện tượng thoát vị đĩa đệm chèn ép dây thần kinh. Những thay đổi sau đó của khu vực thoát vị gồm: Tĩnh mạch bị ứ đọng, mô xung quanh bị phù nề,…
Chẩn đoán lâm sàng gợi ý thoát vị đĩa đệm thắt lưng nếu xuất hiện ít nhất 4 trong 6 biểu hiện sau đây:
- Đau đốt sống thắt lưng và lan dọc theo đường đi của dây, rễ thần kinh hông to.
- Có tiền sử chấn thương.
- Đau tăng lên khi rặn, hắt hơi, ho.
- Giảm đau bằng tư thế như nghiêng người sang một bên khiến cột sống cong vẹo.
- Xuất hiện dấu hiệu chuông bấm.
- Xuất hiện dấu hiệu Lasegue.
- Cận lâm sàng
Ngoài những dấu hiệu lâm sàng nêu trên, các bác sĩ sẽ dựa vào kết quả xét nghiệm cận lâm sàng nhằm kết luận chính xác bệnh thoát vị đĩa đệm thắt lưng:
- Kết quả chụp X-quang: Dựa vào hình ảnh trên phim X-quang như hẹp gian đốt sống, ưỡn cột sống biến mất, cong vẹo cột sống,… để xác định thoát vị ở vị trí nào.
- Kết quả chụp MRI (cộng hưởng từ): Phương pháp chẩn đoán thoát vị đĩa đệm này cho phép định vị, xác định số tần và hình thái của thoát vị. Đến nay, đây là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh chính xác và hiện đại nhất trong các kỹ thuật.
- Kết quả chụp cắt lớp kết hợp với chụp bao rễ cản quang: Kỹ thuật này được chỉ định với trường hợp bệnh nhân nghi ngờ mắc thoát vị đĩa đệm mà không thể thực hiện chụp cộng hưởng từ. Phương pháp trên cũng cho phép định vị, xác định mức độ bệnh với độ chính xác cao.
Nhận xét
Đăng nhận xét